ენობრივი ნიშნის ბუნება

ენობრივ ნიშანს ორი მხარე აქვს: აღმნიშვნელი (ბგერითი სუბსტანცია საგნისა) და აღსანიშნი (საგნის თვისების ამსახველი ცნება, რასაც აღმნიშვნელი აღნიშნავს). კავშირი აღსანიშნსა და აღმნიშვნელს შორის პირობითია; ეს კი იმას ნიშნავს, რომ კონკრეტული სახელი არანაირ ლოგიკურ კავშირში არაა კონკრეტულ სახელდებულ ცნებასთან.

ბუნებრივ–ანთროპოლოგიური ენის მახასიათებლები

ენობრივი სისტემის დუალობა და პროდუქტიულობა.

დუალობა: მცირე ერთეულების დალაგებით /კომბინაციით რთული ერთეულების წარმოქმნა (მაგ., სემანტიკას მოკლებული ერთეულებით ლექსიკური ერთეულები... >> წინადადებები... სასრული რაოდენობის ერთეულებით >> უსასრულო რაოდენობის კომბინაციები).

საკომუნიკაციო სისტემები

მსოფლიოში მრავალგვარი საკომუნიკაციო სისტემა არსებობს (Communicatio - ლათ. ურთიერთობა) .
პირობით ნიშანთა სისტემას, რომლის საშუალებითაც შეიძლება რაიმე შეტყობინების გაგზავნა, კ ო დ ი ეწოდება.
პირობითი ნიშნები სხვადასხვარი შეიძლება იყოს: რადიოტალღები, ელექტრო იმპულსები, წერილობითი ნიშნები...

იკონური აზროვნება

იკონური (ვიზუალური) აზროვნება მეტ–ნაკლები ხარისხით, ყველა ცხოველისთვისაა დამახასიათებელი.

ცხოველებს შეუძლიათ მხოლოდ აღქმა, აღქმული ფაქტების ერთმანეთთან დაკავშირება კი – არა.

რა არის ნიშანთა სისტემა?

ნიშანთა ნებისმიერი სისტემა არის ერთმანეთის მიმართ გარკვეული კავშირის მქონე ელემენტთა სიმრავლე; ელემენტები ქმნიან სტრუქტურებს; ყოველი მათგანი ისეთ კავშირშია სხვა ერთეულთან, რომ სისტემაში რომელიმე ერთეულის შეცვლა იწვევს ამ სისტემის ყველა სხვა ერთეულის გარკვეულ ცვლილებას.

Language Adaptation

-Language Adaptation (ed.:Florian Coulmas)---pp.1-25
-Terminology Development in the revival of a language: the case of contemporary Hebrew (by Chaim Rabin)--- pp.26-59
-Communicating in Arabic: problems and prospects ---39

ზმნა (კლასიფიკაცია)

ზმნა — სრულმნიშვნელოვანი, ფორმაცვალებადი მეტყველების ნაწილია. აღნიშნავს საგნის მოქმედებას, ან მდგომარეობას. ზმნას გააჩნია პირი, დრო და რიცხვი.

ქართული ზმნა სულ ორი სტრუქტურის (აგებულების) შეიძლება იყოს:
R-Ø და R-ი (დ. მელიქიშვილი (1978), ბ. ჯორბენაძე (1985).
სადაც:
-R - ზმნური ფუძეა;
-Ø - ნულოვანი სუფიქსი;
-ი - -ი სუფიქსი.

ამგვარად, სტრუქტურის მიხედვით, ზმნათა სულ ორი ჯგუფი გამოიყოფა.
ადვილია, არა? :)

ასევე, ორ ჯგუფში (მარტივად და ადვილად :)) ლაგდება ქართული ზმნა სინტაქსური კონსტრუქციის (ანუ ზმნაში სუბიქტური პირის მორფოლოგიური მარკირების) მიხედვით:

პირველ ჯგუფში ერთიანდება ზმნები, რომელთაც ბრუნვაცვალებადი სუბიექტი აქვთ და ეს ჯგუფი ემთხვევა სტრუქტურის მიხედვით გამოყოფილ პირველ ჯგუფს (ანუ R-Ø სტრუქტურის ზმნების კონსტრუქციაა nom-erg-dat სერიების მიხედვით).
გახსოვთ ალბათ: R-Ø.
ე.ი. ამ ჯგუფში ზმნის უღლებისას სერიების მიხედვით თან სდევს ბრუნვაცვალებადი სუბიექტი:
I სერიაში სახელობით (nom.) ბრუნვაში (წერს ის);
II სერიაში მოთხრობით (erg.) ბრუნვაში (დაწერა მან);
III სერიაში მიცემით (dat) ბრუნვაში (დაუწერია მას).


კონსტრუქციის მიხედვით გამოყოფილი მეორე ჯგუფის ზმნათა სუბიექტი ნომინატიური კონსტრუქციისა (უცვლელად დგას სახელობით ბრუნვაში).
სინტაქსური კონსტრუქციის მიხედვით გამოყოფილი მეორე ჯგუფი ემთხვევა მეორე სტრუქტურულ ჯგუფს: R-ი

მაგ.,
ვთბებ-ი მე
გავთბ-ი მე

ამ ორ ჯგუფში ლაგდება ქართულ ზმნათა უმრავლესობა.

არის კდიევ მესამე, (პირველ და მეორე ჯგუფთან შედარებით) გაცილებით პატარა ჯგუფი; ამ ჯგუფს აფექტური (ანუ, გრძნობა-აღქმის) ზმნები შეადგენენ.


აფექტურ ზმნათა ჯგუფი “ინვერსიულ” ანუ დატიურ კონსტრუქციას იყენებს.
აშკარაა, რომ, ამ მცირე რაოდენობის, მაგრამ ძალზე მნიშვნელოვან ზმნებს ვერ გავაერთიანებთ ვერც პირველ (სტრუქტურა R-Ø, კონსტრუქცია ნომინატ.-ერგატ.-დატ. (nom.-erg.=dat.) და ვერც მეორე (სტრუქტურა R-ი, კონსტრუქცია ნომინატიური (nom.) ჯგუფის ზმნებთან.

ეს - მესამე ჯგუფი ნარევია სტრუქტურის მიხედვით:
აქ გვხვდება როგორც R-Ø, ისე R-ი სტრუქტურის ზმნები.
მათ მხოლოდ დატიური კონსტრუქცია (მიცემით ბრუნვაში დასმული სუბიექტი) აერთიანებთ:
მიყვარს- მე (ქალს :) (სტრუქტურა: R-Ø, სუბიექტი მიცემით ბრუნვაშია);
გენატრებ-ი შენ (მამაკაცს) (სტრუქტურა R-ი, სუბიექტი ისევ მიც. ბრუნვაშია).

ე.ი.
გამოვიდა, რომ:
ქართული ზმნისთვის გამოიყოფა სამი ჯგუფი:

I. კონსტრუქცია nom-erg-dat და სტრუქტურა R-Ø (ვწერ).

II.კონსტრუქცია nom-nom-nom და სტრუქტურა R-ი (ვთბები).

III. კონსტრუქცია dat-dat - სტრუქტურა R-Ø და R-ი - აღმქმელ-განმცდელი სუბიექტით (მიყვარს/გენატრები).

სულ ეს იყო.
:)

(პროფ. დ. მელიქიშვილისეული კლასიფიკაცია).